• header2

2013: Veiligheid is een illusie, gelukkig maar

Maandag 29 april 2013 | Geschatte leestijd: 2 minuten

Hoe veilig denk je dat Amsterdam is tijdens de troonswisseling? Monique Koemans schreef het boek '2013'. Een strak geschreven, verontrustende roman waarin ambitie, overspel en de illusie van veiligheid strijden om de hoofdrol. Speciaal voor bol.com schreef zij een column, waarin zij stelt dat veiligheid een illusie is. En dat we daar blij mee moeten zijn.

Monique Koemans

Aan de vooravond van de inhuldiging van de nieuwe koning komen veel veiligheidsvragen naar boven. Doen we wel genoeg om terreurdaden te voorkomen? Houden we potentiële daders goed in de gaten? Schatten we de risico’s juist in? Moeten er strengere veiligheidsvoorschriften komen? Dit zijn relevante vragen die het uitzoeken waard zijn. Maar in de waan van de dag kan hierdoor het gevoel ontstaan dat samenleving onveiliger is dan ze in werkelijkheid is.

Burgemeester van Amsterdam Eberhard van der Laan lijkt zich door deze emoties niet te laten leiden. In een reactie op de aanslag in Boston onderstreepte hij dat alle nodige voorzorgsmaatregelen voor 30 april zijn genomen en dat extra veiligheidsvoorschriften niet noodzakelijk zijn. Hij zei dat er dingen zijn in het leven die je niet kan uitsluiten en dat je daar ook genoegen mee moet nemen. Want vergaande veiligheidsmaatregelen, waardoor het open karakter van onze samenleving verandert, zijn onwenselijk.

Vaak als een crisissfeer rond veiligheid ontstaat, worden bestaande maatregelen als niet voldoende ervaren. Maar door de spanning rond de inhuldiging en de gebeurtenissen van vorige week in Boston en ook op de Leidse scholen, is nu vooral het gevoel van onveiligheid toch terug. Daarnaast hebben deze gebeurtenissen één probleem weer heel duidelijk op de kaart gezet: het gevaar van de zonderlinge eenling, in de media ook wel aangeduid als de ‘lone wolf’. Dit zijn de mensen die in hun eentje een terreurdaad voorbereiden, die geen deel uitmaken van een terroristisch netwerk maar waar wel een dreiging van uitgaat. En juist deze mensen zijn door de veiligheidsdiensten moeilijk in het vizier te krijgen. In mijn roman 2013 over de dag van de inhuldiging van Willem-Alexander heeft zo’n figuur de hoofdrol.

Hoewel deze zonderlinge eenlingen moeilijk in het vizier zijn te krijgen, is hun profiel bekend: het zijn mensen die teleurgesteld zijn in de samenleving en die zich buitengesloten voelen of verkeerd begrepen. Vaak hebben ze geen criminele achtergrond en geven ze signalen af die alleen achteraf goed zichtbaar zijn. Zonder dat hun directe omgeving het in de gaten heeft, kunnen ze maandenlang aan hun voorbereidingen werken. Zo ook in 2013 waar de hoofdpersoon zijn plannen nauwkeurig uitvoert. Het is dus mede door deze eenlingen onmogelijk om met zekerheid een aanslag te voorkomen. Zo wil de media ons laten geloven dat dit een typisch hedendaags gevaar is. Maar deze dreiging betekent juist niet dat de samenleving vandaag ineens onveiliger is. Integendeel, de ‘lone wolves’ zijn er in de geschiedenis altijd geweest. Denk bijvoorbeeld aan Balthasar Gerards, de moordenaar van Willem van Oranje.

Betekent dit dat alle veiligheidsmaatregelen overbodig zijn? Helemaal niet. Gedegen inlichtingenonderzoek kan relevante en belangrijke informatie opleveren en de maatregelen op straat kunnen een afschrikwekkend effect hebben.

Wat het wel betekent is dat volledige veiligheid een waanidee is. Is dat erg? Nee, absoluut niet, want een samenleving die dat soort veiligheid wel kan garanderen is geen utopie maar een hel. Dan zou op 30 april de helft van Nederland preventief zijn opgepakt en de andere helft bibberend binnen blijven uit angst om ook als zonderlinge eenling te worden opgemerkt.

Veiligheid is een illusie, en gelukkig maar.

Historicus en criminoloog

Monique Koemans is historicus en criminoloog. Ze promoveerde in 2011 op het proefschrift ‘the War on Antisocial behaviour’. In haar net gepubliceerde roman ‘2013’ beschrijft ze een gevreesde ‘lone wolf’ die op 30 april een aanslag op Willem-Alexander beraamt.

Lees hier meer over 2013.

Fotograaf: © Daan Brands.

Reageer hier en praat mee!

Sub navigatie:
Om je beter van dienst te zijn maakt het weblog van bol.com gebruik van cookies.